Er bestaan inmiddels meer AI-tools voor advocaten op de markt dan je in een jaar kunt uitproberen. Maar aan de hand van welke criteria kies je er een? Je werkt immers met vertrouwelijke cliëntinformatie en je bent gebonden aan je geheimhoudingsplicht. Dit heeft invloed op waar je op moet letten in het selectieproces en dat maakt de keuze zwaarder dan het downloaden van de populairste app.
In deze blog lees je welke vier criteria van belang zijn voor advocaten, welke soorten AI-tools er zijn en hoe je bepaalt welke AI-tool past bij jouw manier van werken.
Welke criteria zijn belangrijk voor advocaten bij het vergelijken van AI-tools?
Voor advocaten zijn er vier belangrijke criteria bij het kiezen van een passende AI-tool: datalocatie en eigenaarschap, je geheimhoudingsplicht, je manier van werken, en de betrouwbaarheid van de output. De eerste twee wegen voor advocaten zwaarder dan bij de meeste andere beroepen, omdat je aansprakelijk blijft voor waar cliëntinformatie terechtkomt. De laatste twee bepalen of je de tool over drie maanden nog gebruikt.
1. Waar staat je data, en wie is de eigenaar?
Bij een losse AI-tool staat je data op de servers van die aanbieder, en of iemand anders erbij kan hangt niet alleen af van waar die servers staan. Bij algemene chatbots zoals ChatGPT en Claude is de eerste vraag dus waar je input wordt verwerkt. Voer je daar vertrouwelijke cliëntinformatie in, dan verlaat die je eigen, veilige omgeving.
Een datacenter in Europa betekent daarbij niet automatisch dat je data onder Europees recht valt. Valt het moederbedrijf onder Amerikaanse wetgeving, dan kan die data via de CLOUD Act opvraagbaar zijn, ook als de servers in Europa staan. Vraag je leverancier dus twee dingen: waar wordt mijn data verwerkt, en onder welk recht valt het bedrijf dat erover gaat. Op dat tweede punt geeft een aanbieder in Nederlandse handen de meeste zekerheid.
2. Voldoe je aan je geheimhoudingsplicht?
Of je met het gebruik van een AI-tool voldoet aan je geheimhoudingsplicht hangt af van de afspraken die je met de aanbieder maakt. Verwerkt de tool cliëntgegevens, dan doet die partij dat voor jouw kantoor en heb je een verwerkersovereenkomst nodig. Is die er niet, dan ben je zelf verantwoordelijk voor hoe die partij met je data omgaat. Zit de AI in software waar je al mee werkt, ga dan na of de overeenkomst met die leverancier het AI-gebruik dekt.
3. Past de tool bij je manier van werken?
Een tool die los staat van je dossiers voegt een stap toe aan je werkdag. Je kopieert informatie ernaartoe, verwerkt de output en plakt dit weer terug, en bij vertrouwelijke stukken anonimiseer je de gegevens eerst. Dat kost tijd en in het proces kan een naam of dossiernummer blijven staan. Een AI-assistent die werkt binnen het systeem waarin je dossiers al staan, haalt die stappen weg.
4. Kun je vertrouwen op de output?
Op de output van een AI-tool kun je niet blind vertrouwen. AI maakt fouten, en de eindverantwoordelijkheid voor je werk ligt altijd bij jou. Dat geldt zeker bij complexe juridische redenering, recente wetgeving en specifieke feiten, dus controleer wat AI produceert, elke keer. Een goede tool maakt dat makkelijk, bijvoorbeeld door bronnen te tonen.
Welke soorten AI-tools zijn er voor advocaten?
Er zijn grofweg drie soorten: algemene chatbots, juridisch-specialistische tools, en een AI-assistent die in je praktijkmanagementsoftware zelf zit.
Algemene AI-chatbots
Algemene chatbots zijn breed inzetbaar, laagdrempelig en vaak gratis. Je vat er teksten mee samen, stelt er e-mails mee op en beantwoordt er vragen mee. Het nadeel is dat je informatie invoert buiten je eigen omgeving. Voor niet-vertrouwelijke taken kan dat. Voor een concept aan de wederpartij, een samenvatting van een processtuk of een vraag over een lopend dossier niet, want dat bevat cliëntgegevens.
Juridisch-specialistische AI-tools
Juridisch-specialistische tools zijn gericht op één taak, zoals contractanalyse, legal research of document review, en sterk op hun eigen terrein. Het nadeel is dat het losse systemen zijn naast je praktijkmanagementsoftware: apart account, aparte workflow, geen koppeling met je dossiers. De tijdwinst op de taak weegt soms niet op tegen de extra complexiteit.
Een geïntegreerde AI-assistent in je praktijkmanagementsoftware
Een geïntegreerde AI-assistent is AI die in de software zelf zit en daar het werk voor de juridische analyse en de repetitieve taken overneemt: samenvatten, concepten opstellen en vragen over een dossier beantwoorden.
Zo’n assistent, zoals die van BaseNet, werkt in je eigen omgeving. Kopiëren is niet nodig, je verliest geen tijd aan het anonimiseren omdat je data die omgeving niet verlaat, en de output koppel je direct aan het juiste dossier. Geen extra stappen zoals bij een losse tool en de drempel om te beginnen is laag, omdat je geen nieuw systeem hoeft te leren.
Wat betekent dit voor jouw kantoor?
De vier criteria en de drie soorten AI-tools zijn vervolgens terug te brengen tot drie vragen die je helpen bepalen voor welke situatie je welke AI-tool kiest:
- Werk je met vertrouwelijke cliëntinformatie? Dan is een losse AI-chatbot geen veilige keuze voor dossierwerk.
- Wil je AI voor één specifieke taak, zoals contractanalyse of legal research? Een specialistische tool kan passen, mits de dataveiligheid op orde is.
- Wil je AI breed inzetten in je dagelijkse werk, zonder extra systemen? Dan is een geïntegreerde AI-assistent de meest praktische keuze.
Weet je nog niet hoe je AI binnen jouw advocatenkantoor wilt inzetten? Begin klein. Kies een taak waar je nu veel tijd aan kwijt bent, zoals documenten samenvatten of standaardcorrespondentie opstellen, en test welk type tool daarvoor het best werkt in jouw praktijk. Eén ding geldt hierbij altijd: de tool die je ook echt gebruikt levert je meer op dan de tool die op papier het meest volledig is. Er is geen universeel beste AI-tool voor advocaten. Kies iets dat past bij je werkwijze, veilig is voor je type werk en je niet dwingt tot extra stappen.
Veelgestelde vragen over AI-tools voor advocaten
Ja, mits de tool voldoet aan je geheimhoudingsplicht en aan de AVG. Dat betekent onder meer dat je weet waar je data wordt opgeslagen, dat die niet wordt gebruikt om het AI-model te trainen en dat het gebruik onder een verwerkersovereenkomst valt. Bij algemene AI-chatbots is dat vaak niet geregeld, waardoor cliëntinformatie erin invoeren een risico is.
Bij een losse tool die buiten je eigen omgeving draait meestal wel, en dat kost tijd en gaat regelmatig mis. Werkt de AI-assistent binnen de software waarin je dossiers al staan, dan is anonimiseren niet nodig, omdat de gegevens die omgeving niet verlaten. In BaseNet AI werk je met je eigen cliëntgegevens zonder ze eerst te hoeven anonimiseren: ze worden niet gebruikt om modellen te trainen en het gebruik valt onder één verwerkersovereenkomst.
Een losse AI-tool staat naast je praktijkmanagementsoftware, met een apart account en een aparte workflow. Je kopieert informatie en anonimiseert deze eerst als het om cliëntgegevens gaat. Een geïntegreerde AI-assistent zit in de software die je al gebruikt, waardoor de output direct aan je dossier gekoppeld is, je data je omgeving niet verlaat en die extra stap vervalt.
Niet automatisch. De locatie van de servers is één ding, het eigenaarschap een ander. Valt het moederbedrijf onder Amerikaanse wetgeving, dan kan je data via de CLOUD Act opvraagbaar zijn, ook bij een datacenter in Europa. Vraag je leverancier dus allebei na: waar wordt de data verwerkt, en onder welk recht valt het bedrijf dat erover gaat.
Er is geen universeel beste tool. De juiste keuze hangt af van je werkwijze, wat je wilt automatiseren en hoe zwaar databescherming weegt. Voor dossierwerk met vertrouwelijke informatie is een veilige, geïntegreerde oplossing meestal het meest praktisch. Voor één afgebakende taak kan een specialistische tool volstaan.
